ΛΕΜΦΟΙΔΗΜΑ   είναι το οίδημα των ιστών που οφείλεται σε διαταραχή του λεμφικού συστήματος (δυσλειτουργία ,δυσπλασία ,απόφραξη ,απλασία κλπ.των λεμφαγγείων) με αποτέλεσμα την συσσώρευση υγρού στο διάμεσο ιστό (οίδημα).

Το λεμφικό σύστημα βοηθά :

  • Στη θρέψη, μεταφέροντας τα διάφορα λίπη, που απορροφούνται από το λεπτό έντερο στο ήπαρ, όπου και επεξεργάζονται. 
  • Στην απομακρυνση και στον καθαρισμό του σώματος μεταφέροντας κύτταρα και διάφορες ουσίες που  προκύπτουν από τις λειτουργίες των κυττάρων που δεν είναι απαραίτητα για τον ανθρώπινο οργανισμό.
  • Στην άμυνα του οργανισμού, η οποία ολοκληρώνεται στους λεμφαδενες όπου κατακρατούνται και καταστρεφονται μικρόβια,ιοί και άλλα παθολογικά στοιχεία που μεταφέρει η λέμφος, Ουσιαστικά οι λεμφαδένες  δρουν σαν διυλιστήρια.Τελικά, μέσω του αίματος, η περίσσεια υγρών και αποβλήτων αποβάλλεται από τον οργανισμο. 

Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από :

  • Τα λεμφαγγεία, ένα πολύπλοκο και πυκνό δίκτυο αγγείων.
  • Την λέμφο.Είναι το υγρό που κυκλοφορεί μέσα στα λεμφαγγεία.Αποτελείται κυρίως από νερό, πρωτεΐνες, άλατα, ουρία, ουδέτερα λίπη και γλυκόζη και κυτταρα. Αυτά είναι κυρίως λεμφοκύτταρα και μονοκύτταρα που δημιουργούνται στους λεμφαδένες και στα λεμφοζίδια. 
  • Τους λεμφαδένες, οι οποίοι φιλτράρουν τη λέμφο.

Όταν το λεμφικό σύστημα δεν μπορεί να απομακρύνει αποτελεσματικά τα λεμφικά υγρά προκαλείται λεμφοίδημα. 

Το λεμφοίδημα ταξινομείται σε πρωτοπαθές (γενετικό-συγγενές) και δευτεροπαθές (επίκτητο).

1)Το πρωτοπαθές(συγγενές) λεμφοίδημα είναι σπάνιο, και  οφείλεται σε μεταλλάξεις στα εξής γονίδια :

  • Γονίδιο FOXC2 (Lymphedema-distichiasis syndrome).Είναι αυτοσωματικά κληρονομούμενη και η πιο συχνή μορφή πρωτοπαθούς οικογενούς λεμφοιδήματος.Ονομάζεται και νόσος Meige.Εμφανίζεται κατά ή μετά την εφηβεία . Προκαλεί λεμφοίδημα κυρίως μονόπλευρα στο κάτω άκρο αν και μπορεί να προσβάλει  και τα δύο κάτω άκρα ή και τα άνω άκρα. Επίσης προκαλεί διπλή ή τριπλή σειρά βλεφαρίδων  (distichiasis)και κιρσοειδείς φλέβες.
  • Γονίδιο FLT4(VEGFR3)Ειναι η Αυτοσωματική επικρατούσα μορφή συγγενούς οικογενούς λεμφοιδήματος και λέγεται και νόσος Milroy.Περιγράφηκε πρώτη φορά το 1892. Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο αυτό ευθύνονται για υποπλασία λεμφαγγείων με συνέπεια λεμφοίδημα.
  • Γονίδιο SOX18(Hypotrichosis-lymphedema telangiectasia syndrome). Είναι η πιο σπάνια μορφή συγγενούς λεμφοιδήματος.Προκαλεί λεμφοίδημα, αλωπεκία και τελαγγειεκτασία.
  • Γονίδιο GJC2 (Gap junction gamma-2) κωδικοποιεί την κοννεξίνη 47, μια μεσοκυττάρια πρωτεΐνη των χασματικών συνδέσεων .Μεταλλάξεις στην πρωτεΐνη μπορεί να οδηγήσουν σε διαταραχή της λειτουργίας των χασματικών συνδέσεων και σε ελαττωματική ροή της λέμφου.
  • Γονίδιο CCBE1(Collagen and calcium-binding EGF domain containing protein 1).

Εχει ρόλο στην εκβλάστηση των λεμφαγγείων.

2)Το δευτεροπαθες (ή επίκτητο) λεμφοίδημα δημιουργείται από καταστροφή ή βλάβη των λεμφαγγείων και λεμφαδένων, σαν αποτέλεσμα ασθενειών ή παθολογικών καταστάσεων όπως :

  • Χειρουργική επέμβαση για καρκίνο, όπου συχνά χρειάζεται να αφαιρεθούν λεμφαδένες.
  • Ακτινοβολίες που επηρεάζουν τους λεμφαδένες και τους γύρω ιστούς.
  • Καρκίνος, όπου καθώς μεγαλώνει ο όγκος μπορεί να «μπλοκάρει» παρακείμενους λεμφαδένες ή λεμφαγγεία και να εμποδίσει την ροή της λέμφου
  • Λοίμωξη. Συνήθως από παράσιτα. 

Συμπτώματα.

Το λεμφοίδημα μπορεί να αφορά σε ένα ή περισσότερα μέλη του σώματος , ενώ μπορεί να κυμαίνεται από πολύ ήπιο έως υπερβολικά μεγάλο ώστε το μέλος να μην είναι πλέον λειτουργικό.Παρουσιάζει δε τα ακόλουθα συμπτώματα:

  • Πρήξιμο. 
  • Αίσθημα βάρους.
  • Περιορισμένη κίνηση σε αυτό το μέλος του σώματος.
  • Πάχυνση του δέρματος. 
  • Αυξημένες λοιμώξεις στο μέλος.

Διάγνωση.

Τις περισσότερες φορές η διάγνωση του λεμφοιδήματος είναι προφανής τόσο από την κλινική εξέταση όσο και από το ιστορικό.Κάποιες εξετάσεις όμως πρέπει να γινουν για να εκτιμηθεί ακριβώς η βλαβη και για να αποκλειστούν άλλα ιατρικά προβλήματα που μπορούν να δημιουργήσουν παρόμοια συμπτώματα, όπως η φλεβική ανεπάρκεια.

Τέτοιες εξετάσεις είναι :

  • Λεμφαγγειογραφία που ελέγχει εάν υπάρχει κάποιο εμπόδιο στο λεμφικό σύστημα του μέλους που πάσχει
  • Μαγνητική ή Αξονική τομογραφία όπου μπορεί να απεικονίσει το πρόβλημα που προκαλεί το λεμφικό οίδημα
  • Υπερηχογράφημα – Triplex του αγγειακού δικτύου του ποδιού (ή του χεριού) για να διαπιστωθεί αν συμβάλλουν και τα άλλα συστήματα (φλεβικό – αρτηριακό) στα συμπτώματα ή και στο πρήξιμο.

Στο πρωτοπαθές(συγγενές) λεμφοίδημα οταν μάλιστα υπάρχει υποψία στο ιστορικό συνιστάται γινει γενετικη διερεύνηση.  Προσφέρουμε panel 12 μεταλλάξεων με κόστος 650 ευρώ. Απάντηση σε ένα με ενάμιση μήνα.

 

Επιπλοκές λεμφοιδήματος. 

Λόγω του οιδήματος μπορούν να προκληθούν :

 

  • Υποδερματίτιδες ή κυτταρίτιδα είναι οι πιο συχνές επιπλοκές του λεμφοιδήματος.
  • Λεμφαγγειίτιδα. Λόγω λοίμωξης των λεμφαγγείων.
  • Θρόμβωση στις εσωτερικές φλέβες .Λόγω της αυξημένης πίεσης από το λεμφοίδημα.  
  • Μειωμένη λειτουργικότητα του προσληφθέντος μέλους και  κοσμητικά προβλήματα.
  • Καρκίνος των λεμφαγγείων (λεμφαγγειοσάρκωμα) είναι συχνότερος στους ασθενείς με μακροχρόνιο λεμφοίδημα (>10 χρόνια).

Πρόληψη.

Το πρωτοπαθές λεμφοίδημα δεν μπορεί να προληφθεί.

Οι ακόλουθες ενέργειες όμως μπορεί να μειώσουν την πιθανότητα ανάπτυξης δευτεροπαθούς λεμφοιδήματος ή και να βελτιώσουν τα συμπτώματά του σε ασθενείς, μετά από θεραπείες με ακτινοβολία ή χειρουργείο για καρκίνο :

  •  Διατηρείτε ψηλά το πόδι ή το χέρι που πάσχει.
  • Αποφεύγετε κάλτσες με σφιχτά λάστιχα ή σφιχτά κοσμήματα.
  • Αποφεύγετε τα πολύ ζεστά μπάνια ή τα ζεστά επιθέματα στο μέλος που πάσχει.
  • Φροντίζετε την υγιεινή και την ενυδάτωση του δέρματος
  • Αποφεύγετε να σηκώνετε βάρη με το πάσχον μέλος ή τις έντονες δραστηριότητες.
  • Αποφύγετε τα τσιμπήματα από έντομα που μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονές στο πρησμένο μέλος καθώς και τα εγκαύματα.

 

Θεραπεία.

Το λεμφοίδημα δεν έχει οριστική θεραπεία. 

Ωστόσο υπάρχουν μέθοδοι ώστε να μειωθεί το οίδημα και να προληφθεί η περαιτέρω επιδείνωση ή οι επιπλοκές του :

  • Άσκηση. Η ήπια άσκηση βοηθά στην απομάκρυνση των λεμφικών υγρών.
  • Ελαστική περίδεση. Με τη χρήση ελαστικών επιδέσμων (πολλές φορές σε δύο επίπεδα) που εφαρμόζονται σε ολόκληρο το πόδι ξεκινώντας προοδευτικά από το πέλμα επιδιώκουμε την προώθηση των υγρών που λιμνάζουν στο πόδι προς το σώμα.
  • Ελαστικές κάλτσες. Θα συντηρήσουν και θα βελτιώσουν το πρήξιμο του λεμφοιδήματος ενώ η συνεχής τους χρήση στον κατάλληλο βαθμό συμπίεσης βοηθά αποτελεσματικά στην αντιμετώπισή του
  • Μαλάξεις. Το «λεμφικό μασάζ» βοηθά αρκετούς ασθενείς στην απομάκρυνση των υγρών του πρησμένου μέλους προς το σώμα. Θα πρέπει όμως να ακολουθείται από ελαστική περίδεση ή χρήση ελαστικής κάλτσας για να διατηρηθεί το αποτέλεσμα της θεραπείας
  • Συσκευές διαλείπουσας συμπίεσης. Είναι ελαστικές φουσκωτές θήκες σαν «μπότες» που καλύπτουν όλο το πάσχον μέλος που με τη βοήθεια μιας αντλίας δημιουργούν προοδευτική επαναλαμβανόμενη συμπίεση από το άκρο του προς το σώμα ανακουφίζοντας το λεμφοίδημα. Χρησιμοποιούνται στο ιατρείο ή ακόμα και στο σπίτι αλλά χρειάζεται προσοχή όταν συνυπάρχουν και άλλες παθήσεις όπως θρόμβωση ή φλεγμονές όπου μπορεί να αντενδείκνυται η χρήση τους.
  • Χειρουργική αντιμετώπιση. Σε μερικές σοβαρές περιπτώσεις η μείωση της μάζας με χειρουργική αφαίρεση ιστών μπορεί να μειώσει τον όγκο του μέλους με λεμφοίδημα. Δεν μπορεί να προσφέρει όμως οριστική θεραπεία του λεμφοιδήματος.

 

Δες πακέτα εξετάσεων