Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται: πρώτον από χαμηλή οστική μάζα (λιγότερη ποσότητα οστού) και δεύτερο από αλλαγή της μικροαρχιτεκτονικής δομής του οστού με αποτέλεσμα τη μείωση της αντοχής του με συνέπεια τον αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων.

Η οστεοπόρωση διακρίνεται σε:Osteoporosis1

  • ΠΡΩΤΟΠΑΘΗ

          α. Μετεμμηνοπαυσιακή

          β. Των ηλικιωμένων ή γεροντική

  • ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΗ

Η πιο συχνή είναι η μετεμμηνοπαυσιακή λόγω μειωμένης παραγωγής οιστρογόνων.

Η οστεοπόρωση των ηλικιωμένων εμφανίζεται σε άνδρες και γυναίκες ηλικίας 70 ετών και άνω.

Η δευτεροπαθής εμφανίζεται σε ορισμένες παθήσεις όπως υπερπαραθυρεοειδισμός, ρευματοειδής αρθρίτις, υπογοναδισμός, υπερθυρεοειδισμός, σύνδρομο δυσαπορρόφησης. Επίσης σε ασθενείς που παίρνουν για μεγάλο διάστημα κορτιζόνη ή αντιεπιληπτικά φάρμακα.

Η συχνότητα στην Ελλάδα σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες είναι 28,5% σε γυναίκες άνω των 50 ετών. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το 75% των γυναικών που πάσχουν δεν το γνωρίζουν γιατί δεν έχουν διερευνηθεί.

Στους άνδρες η συχνότητα είναι πολύ μικρότερη θα εμφανίσουν οστεοπόρωση σε ηλικία άνω των 50 ετών 1 στους 8.

Η κυρία κλινική εκδήλωση της οστεοπόρωσης είναι τα κατάγματα που συμβαίνουν μετά από ελαφρύ τραυματισμό π.χ. πτώση από την όρθια θέση.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

Γενετικοί, ιστορικό οικογενειακό οστεοπόρωσης ή κατάγματος σε μητέρα ή πατέρα, ηλικία άνω των 50 ετών σε άντρα ή γυναίκα.

Εμμηνόπαυση/υστερεκτομή, αμηνόρροια διάρκειας πάνω από ένα χρόνο.

Διατροφή πτωχή σε ασβέστιο ή και βιταμίνη D.

Έλλειψη σωματικής άσκησης.

Κάπνισμα, μεγάλη κατανάλωση οινοπνευματοειδών ποτών.

Λήψη φαρμάκων, μεγάλης διάρκειας λήψη κορτιζόνης.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

Η οστεοπόρωση είναι μια σιωπηλή νόσος και μπορεί να περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να εμφανισθεί το πρώτο σύμπτωμα που είναι το κάταγμα. Είναι νόσος όλων των οστών αλλά συνήθως συμβαίνουν στους σπονδύλους, στον αυχένα του μηριαίου οστού και στον αντιβραχίονα. Το σπονδυλικό κάταγμα μπορεί και να μη γίνει αντιληπτό και μόνο η απώλεια ύψους και κύφωση μπορεί να είναι ενδεικτικά για διερεύνηση της οστεοπόρωσης.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση μπορεί και πρέπει να γίνει στο προσυμπτωματικό (προκαταγματικό) στάδιο με τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας με την μέθοδο μέτρησης της απορρόφησης διπλοενεργειακών φωτονίων (DEXA) σε δύο σημεία στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και στο άνω άκρο του μηριαίου οστού. Στα δύο αυτά σημεία είναι απαραίτητη. Σε όσα όμως περισσότερα σημεία γίνει η μέτρηση τόσο πιο ακριβέστερη και ασφαλέστερη είναι η διάγνωση.

Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας είναι η πιο σημαντική. Αναλυτικές εξετάσεις όπως οι παρακάτω πρέπει να γίνουν για να βοηθήσουν στο είδος της εξατομικευμένης θεραπείας και την παρακολούθηση της εξέλιξη της:

  • Ασβέστιο αίματος και ούρων 24ώρου
  • Φώσφορο
  • Βιταμίνη 25(OH)D3
  • Αλκαλική φωσφατάση αίματος
  • Ειδική αλκαλική φωσφατάση οστών (BAP/OSTASE) είναι δείκτης οστικής παραγωγής
  • 1P1NP (Δείκτης οστικής απορρόφησης)
  • DPD (Δείκτης οστικής απορρόφησης)

ΠΡΟΛΗΨΗ

Η πρόληψη περιλαμβάνει δύο σκέλη:

α. Την απόκτηση του μέγιστου δυνατού επιπέδου της κορυφαίας οστικής μάζας μέχρι την ηλικία των 25 ετών και την διατήρηση της μέχρι τα 45 έτη.

β. Την ελαχιστοποίησή της μετά τα 45 έτη.

Για την επίτευξη αυτών θα πρέπει:

  1. Καθημερινή λήψη ασβεστίου και βιταμίνης D σε ποσότητα ανάλογη με το φίλο και την ηλικία. Για πρακτικούς λόγους αναφέρουμε ότι το αγελαδινό γάλα έχει 1,2gr ασβέστιο ανά κιλό, το πρόβειο 2,1gr/kg, το γιαούρτι 1,7gr/kg, το τυρί (φέτα) 5gr/kg.
  2. Σωματική άσκηση.
  3. Ρύθμιση της ανεπάρκειας οιστρογόνων σε περίπτωση πρόωρης εμμηνόπαυσης είτε παρατεταμένης αμηνόρροιας.
  4. Διατήρηση κανονικού βάρους.
  5. Όχι κάπνισμα όχι μεγάλες ποσότητες οινοπνευματοειδών ποτών.
  6. Σε παθήσεις που επιβάλλεται η μακροχρόνια λείψει κορτιζόνης ζητάμε τις οδηγίες του γιατρού για την προσαρμογή της δόσης.

Οι ημερήσιες ανάγκες σε ασβέστιο (Ca) είναι περίπου 1gr για παιδιά μέχρι 10 ετών και άντρες μέχρι 65 ετών ενώ για εφήβους και γυναίκες όλων των ηλικιών και άνδρες άνω από 65 ετών είναι 1,5gr. Της Βιταμίνη D 400-1.000 διεθνείς μονάδες (IU) ανάλογα με την ηλικία.

Η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία το εμπλουτισμένο γάλα σε βιταμίνη D και τα παχιά ψάρια είναι καλές πηγές βιταμίνης D.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία δεν μπορεί να πετύχει πλήρη αναπλήρωση της οστικής μάζας που χάθηκε ούτε την αποκατάσταση της αρχιτεκτονικής δομής του οστού. Γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία η πρόληψη.

Η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει ο κυρίως ασβέστιο, Βιταμίνη D και άλλα που δίνονται από τον θεράποντα ιατρών ανάλογα με την περίπτωση.

– ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ osteoporosis –